Мақалада кіші мектеп жасындағы оқушылардың интеллектуалдық қабілеттеріне ұлттық 
халық ойындарының дамытушылық әсерінің компоненттік құрылымын ашатын қалыптас
тырушы педагогикалық эксперименттің нәтижелері ұсынылған. Бағдарлама ойындардың екі 
класын біріктірді логикалық-стратегиялық (тоғызқұмалақ, бестемше, шахмат) және қозғалыс
интеллектуалдық (жасырынбақ, асық). Әсерді жалпылама бағалайтын жұмыстардан 
айырмашылығы, зерттеуде ол төрт критерий бойынша декомпозицияланды: когнитивтік, 
әрекеттік-аналитикалық, мотивациялық-тұлғалық және әлеуметтік-коммуникативтік. Эксперимент Хорезм облысы, Қарақалпақстан Республикасы және Ферғана облысындағы үш мектептің 1–4 сынып оқушыларының 459-ын қамтыды (эксперименттік топ 232, бақылау тобы 227); диагностикалық кешеннің сенімділігі Cronbach α = 0,84. Бағдарламаның жиынтық әсері орташа жоғары және статистикалық маңызды (χ² = 60,08, χ²кр = 16,27; Коэн d = 0,71; K = 1,145).  Компоненттік талдау тұрақты, бірақ орташа градиентті анықтады: ең жоғары ӛсім әрекеттік аналитикалық (d = 0,74) және когнитивтік (d = 0,72) компоненттер бойынша, ең төмені  әлеуметтік-коммуникативтік (d = 0,67) компонент бойынша тіркелді, ал мотивациялық-тұлғалық компонент салыстырмалы жоғары өсім көрсетті. Градиентті түсіндіру үшін ойындардың  әрекеттік  құрылымын дамытылатын компоненттермен байланыстыратын түпнұсқа  «когнитивтік-ойындық сәйкестік матрицасы» ұсынылды.